Voorgeschiedenis

Presikhaaf 1 is een vrij kleine wijk met een heel eigen karakter. De wijk werd vlak na de oorlog gebouwd met een heel duidelijke visie, waarbij als richtlijn de opvattingen, voortgekomen uit het 4de Congrès Internationaux d’Architecture Moderne (CIAM) van 1933, werden gehanteerd. Zij werden uitgangspunt voor de stedebouwkundige opzet en karakteristiek voor onze wijk.

Voor bewoners bestond de mogelijkheid binnen de wijk door te stromen van een kleine naar een grotere woning en andersom, bínnen de wijk. De lager gelegen grasvelden tussen de flatblokken hadden een funktie als veilige speelplek voor kinderen met toezicht van de ouders/bewoners vanuit de flats en de omringende laagbouw.

Op 1 december 1949 werd gestart met de bouw van de laagbouwwoningen, waarvan de eerste 16 woningen in mei 1950 werden opgeleverd. In 1953 werd in het centrum van de wijk begonnen met de bouw van winkels. Het werd een buurtwinkelcentrum met een gevarieerd en ruim aanbod van winkels.

Openbaar vervoer kregen wij in het voorjaar van 1953. Met een Ford trambus werd een pendeldienst met een frequentie van 15 minuten onderhouden tussen de Joh.De Wittlaan (het eindpunt van de toenmalige lijn 3) en de Vrij Nederlandstraat. De eindhalte van dit ‘vijf cent busje’ was voor het buurtwinkelcentrum. Het plein voor de winkels werd zo tot een centraal punt in de wijk. Daarnaast kwamen er in de wijk een aantal voorzieningen zoals scholen, een wijkgebouw en een centrum voor wijkverpleging. Er vestigde zich een huisarts in de wijk en er werd een wijkagent aangesteld. De bevolkingssamenstelling was gemêleerd. Ten zuiden van de wijk lagen de uitgestrekte polders, ten oosten het landgoed Presikhaaf. Kortom een goede en prettige wijk om te wonen.

Met de verdere uitbouw van Presikhaaf kwamen ook de veranderingen. Er werden grotere wegen aangelegd ter ontsluiting van de wijk en verbinding met andere stadsdelen.

De bouw van het viaduct (1953) aan de Laan van Presikhaaf en de verbreding van deze straat hadden tot gevolg dat er aan de oostelijke kant van de wijk een duidelijke begrenzing ontstond. Met de bouw in 1962 van het Voetiusviaduct werd de IJssellaan tot een grote drukke doorgaande weg en daarmee tot grens aan de zuidelijke kant van Presikhaaf 1.

Met de komst van grote nieuwbouwwijken elders in de stad waren de consequenties hiervan voor onze wijk niet meer tegen te houden. Veel bewoners vertrokken naar woningen die meer voldeden aan de eisen van die tijd. De oudere woningen op Presikhaaf 1, met name de in 1995 gesloopte 360 portiekflats, werden niet aan die eisen aangepast. Er ontstond verwaarlozing en uiteindelijk heeft dat na vele jaren geleid tot het sloop- en nieuwbouwproject aan de IJssellaan/Vrij Nederlandstraat. Het uitgangspunt van dit project was om met sloop en nieuwbouw van een deel van de wijk, het woon- en leefklimaat te verbeteren en daarmee de hele wijk een krachtige impuls te geven om de neergaande spiraal van verpaupering tegen te gaan.

Er werd gekozen voor een gedifferentieerd woningaanbod waarvan ook koopwoningen deel uit maakten. Dit project is het eerste nieuwbouwproject binnen de gemeente waarbij het zogenoemde spiegelbeeldig bouwen ten uitvoer werd gebracht. Ter vervanging van twee verouderde bejaardenhuizen elders op Presikhaaf wordt op de hoek IJssellaan/ Waalstraat een woonzorgcentrum gebouwd.

Planbeschrijving

De openbare ruimte op Presikhaaf 1, voor een groot deel met groen ingericht, werd ontworpen om te functioneren als plek voor sociaal verkeer tussen de bewoners. In de randvoorwaarden van het bestemmingsplan IJssellaan/Vrij Nederlandstraat lezen wij dat "bij de planvorming zou kunnen blijken dat ingrepen gewenst zijn in de openbare ruimte die in principe buiten het plangebied valt". Als voorbeeld wordt de duiker aan de IJssellaan genoemd. Binnen de WWP 1 vindt men aanpassing van de groenstrook aan de Maaslaan-Vrij Nederlandstraat en het plein voor de winkels bij het kruispunt Vrij Nederlandstraat/Waalstraat/Geleenstraat noodzakelijker.

De groenstrook aan de Maaslaan is een gebied waar de groenvoorzieningen op uitkomen van de nieuwbouw en de Vrij Nederlandstraat. Een plek waar de huidige- en de nieuwe bewoners elkaar ontmoeten wanneer zij hun hond uitlaten of zomaar bij een wandeling door de wijk. Een plek met een duidelijke sociale functie. Een plek die ook beeldbepalend is voor onze wijk, die er nu jammer genoeg desolaat bij ligt.

Met de herinrichting c.q. aanpassing van de omgeving rondom het winkelcentrum ‘Het Hoefijzer’ en bij het kruispunt Vrij Nederlandstraat/Waalstraat/Geleenstraat zou er weer een centraal punt, een hart in de wijk gecreëerd kunnen worden waar oud en nieuw makkelijk in elkaar overlopen. Denkend aan het Masterplan Presikhaaf, kan het winkelcentrum in de toekomst een bindend element vormen voor nog meer ‘plukken’ nieuwbouw binnen onze wijk.

Het woonzorgcentrum op de hoek van de IJssellaan/Waalstraat/Vrij Nederlandstraat heeft met zijn daaraan toegevoegde activiteiten een duidelijke bovenwijkse functie. Het zal veel mensen van buiten de wijk aantrekken, waardoor de verkeersintensiteit sterk toeneemt. Het brengt, net zo als nu al het geval is bij een aantal winkels extra klandizie voor de winkels met een buurtfunctie. De gewenste koppeling van de voorzieningen in het woonzorgcentrum en de voorzieningen in het buurtwinkelcentrum aan de Vrij Nederlandstraat speelde een rol bij de bepaling van de bouw op deze plek.

De werkgroep hecht veel belang aan het voortbestaan van dit winkelcentrum, dat voor de nieuwe bewoners zeker ook meegeteld zal hebben bij hun keuze op Presikhaaf 1 te gaan wonen. Zeker voor de grote groep ouderen die nu in onze wijk wonen is een winkelcentrum op loopafstand van groot belang.

Copyright: Werkgroep Woonomgeving Presikhaaf 1 (1997)